Smart charging: ‘gratis’ stroom door een laadrevolutie?

Voor mij als EV- en energie enthousiasteling begint 2016 ge-wel-dig. Het is niet langer de vraag of de elektrische auto er komt maar hoe snel. En het slim laden van elektrische auto’s op stroom uit zon en wind is actueler dan ooit. Wat houdt het ‘slim laden’ in? Wat levert het op? En hoe gaan we dat dan echt realiseren? Ik neem je graag mee in mijn visie.

Thuis met slimme energie
In de zomer van 2015 kocht ik een nieuw huis. Onder andere voorzien van WKO, slimme meter en elektrische boilers voor het verwarmen van tapwater. De slimme meter geeft ons meer dan ooit inzicht in het elektriciteitsverbruik. En wat blijkt, veruit het grootste deel van ons elektriciteitsgebruik zit in het verwarmen van ons tapwater. De nog niet zo slimme boilers beginnen dagelijks  het water te verwarmen als wij om omstreeks 7.00 uur gaan douchen. Gemiddeld hebben we onze – meer dan voldoende – warmwatervoorraad na 2 tot 3 uur weer aangevuld. Het liefst laten wij de boilers het water opwarmen als de stroom het goedkoopst en duurzaamst is: overdag als de zon schijnt of ’s nachts in het daltarief. Helaas kan dat nog niet. Met het toepassen van slimme technieken zou het toch mogelijk moeten zijn om de boilers te koppelen aan het aanbod van goedkope of zelfs gratis duurzame stroom van mijn eigen zonnepanelen? Ik heb er mijn hobbyproject van gemaakt.

Het liefst laten wij de boilers het water opwarmen als de stroom het goedkoopst en duurzaamst is: overdag als de zon schijnt of ’s nachts in het daltarief.

 

elektriciteitsverbruik februari def

Toelichting: mijn elektriciteitsverbruik op een gemiddelde doordeweekse dag. De piek in de ochtend is het verbruik van de elektrische boilers.

Smart charging: hip en happening
Anno voorjaar 2016 is de elektrische auto niet meer uit ons straatbeeld weg te denken. Het is niet meer de vraag of maar wanneer de elektrische auto volledig doorbreekt. Met de groei naar een miljoen elektrische auto’s heeft Nederland een omvangrijke buffer om duurzame energie uit bijvoorbeeld zon en wind in op te slaan. Net als met het slim koppelen van zonnepanelen aan mijn elektrische boilers thuis geldt hetzelfde principe op grote schaal voor elektrische auto’s. Door de elektrische auto op te laden om het moment dat er aanbod is van duurzame energie uit bijvoorbeeld zon en wind wordt de elektrische auto een enorme katalysator voor de zo geambieerde transitie naar duurzame energie. Het wordt daardoor namelijk steeds interessanter om elektrisch te rijden om dat die geschikt is voor (het opslaan van) duurzame energie. En vice versa.

Het slim laden van elektrische voertuigen, ook wel smart charging, is hip en happening. De EV professional kan het haast niet zijn ontgaan. Onder andere ElaadNL ontwikkelde een mooi filmpje dat het potentieel en toepassing van smart charging uitlegt. In februari doken ook verschillende media er bovenop, onder andere met een item in het achtuurjournaal over het ontstaan van flexibele energietarieven.

Elektrisch rijden op stroom uit zon en wind. Niemand die daar tegen kan zijn. We staan echter pas aan het begin van de ontwikkeling van smart charging. Verschillende vragen komen op. Wat levert het op? En hoe gaan we dat realiseren?

‘Gratis’ stroom
Wat smart charging oplevert is in mijn optiek vrij eenvoudig. Hoe meer smart charging een gemeengoed wordt hoe eenvoudiger wordt om de elektrische auto te laden op duurzame stroom uit zon en wind. Voor particulieren en bedrijven wordt het daardoor de komende jaren nog aantrekkelijker om te investeren in zonnepanelen. Zonnestroom kun je immers vandaag de dag nog salderen. Op termijn wordt het echter vooral aantrekkelijk om de stroom ergens op te slaan en later te gebruiken: in je elektrische auto. Je laadt je elektrische auto dan op ‘gratis’ stroom, uit je eigen zonnepanelen.

openbaar laden

Door een laadrevolutie
Dan de vraag, hoe gaan we ‘gratis’ stroom realiseren? Het antwoord is minder eenvoudig. Ik denk dat het vraagt om een laadrevolutie.

Eén van de mogelijkheden die smart charging biedt is om een publieke laadpaal te zien als een middel in het energiesysteem in plaats van een doel op zich.

Ten eerste is voldoende adequate publieke laadinfrastructuur nodig: alleen dan wordt het mogelijk om de volgende betaalbare generatie van volledige elektrische auto’s slim te gebruiken. Om dat mogelijk te maken is een andere benadering van publiek laden nodig die gericht is op grootschalige uitrol om op korte termijn 200.000 elektrische auto’s te kunnen bedienen. Hoe houdbaar is daarbij het huidige model waarbij een CPO ‘gedwongen’ is risicodragend te investeren in een laadpaal met een onzeker gebruik? Eén van de mogelijkheden die smart charging biedt is om een publieke laadpaal te zien als een middel in het energiesysteem in plaats van een doel op zich. Daardoor veranderen financiële stormen en verandert de benadering voor een (publieke) investering een publieke laadinfrastructuur.

Ten tweede vraagt smart charging om de ontwikkeling van slimme technieken en marktmodellen die het mogelijk maken om zonne- en windenergie te koppelen aan de elektrische auto. Vooral ook als een particulier niet op eigen terrein kan laden en wel zonnepanelen heeft. Op eigen dak of bijvoorbeeld in een coöperatie. De werelden van elektrisch vervoer en energievoorziening worden hierdoor met elkaar verweven. Daardoor gaan rollen van overheden, energieleveranciers, marktpartijen en ook netbeheerders veranderen.

Laten we als EV- en energiesector het lef en durf tonen om de droom om te elektrisch te rijden op 100% duurzame energie te realiseren.

In mijn dagelijkse praktijk zie ik veel bedrijven, overheden, ondernemers en ook individuen vol enthousiasme werken aan smart charging. Laten we als EV- en energiesector het lef en durf tonen om de droom om te elektrisch te rijden op 100% duurzame energie te realiseren.

En bij mij thuis? Daar gaan dit voorjaar de zonnepanelen het dak op en hoop ik snel een slimme toepassing te vinden die het mogelijk maakt om de elektrische boilers daaraan te koppelen.

 

Excursie elektrisch vervoer naar Oslo

Noorwegen en Nederland zijn internationale koplopers op het gebied van elektrisch vervoer. Toch verschillen de aanpak, kansen en uitdagingen. We kunnen veel van elkaar leren. APPM organisereert samen met FIER Automotive en The New Drive op 9 en 10 juni de tweede editie van de succesvolle elektrisch vervoer excursie naar Oslo. Klik op onderstaande afbeelding voor de uitnodiging. Lees ter inspiratie ook het reisverslag van Vincent Everts over de succesvolle excursie naar Oslo in 2014.

Meer informatie of aanmelden? Neem contact met mij op via idema@appm.nl.

EV excursie Oslo 2016

Aan de vooravond van de mobiliteits- en energierevolutie: ‘We hebben goud in handen’.

Publicatie over gezamenlijke visie van Jacco van der Burg en Bart Jan Merkx van Cofely en Mark van Kerkhof en Harm-Jan Idema van APPM over visie op de gecombineerde ontwikkelingen in mobiliteit en energie. Download de publicatie hier: Mobiliteits-en-energierevolutie of lees hieronder de volledige tekst.

Deze publicatie verscheen in februari 2016 in de nieuwsbrief van APPM management consultants, ‘Dit gunnen wij Nederland’. De volledige nieuwsbrief is hier als download beschikbaar. 

Aan de vooravond van de mobiliteits- en energierevolutie: ‘We hebben goud in handen’.

Jacco van der Burg, manager business development bij technisch dienstverlener Cofely, droomt ervan om samen met mensen als collega Bart Jan Merkx (projectleider elektrisch vervoer) en APPM’ers Mark van Kerkhof en Harm-Jan Idema aan de slag te gaan om de Nederlandse energie- en mobiliteitsrevolutie te ontketenen. Het gesprek met deze heren bijwonen lijkt alsof je aanwezig bent bij de voorbereiding van “een staatsgreep”. Op een positieve manier dan. Het enthousiasme spat ervan af. Jacco: ‘We hebben namelijk goud in handen, maar we moeten de “first followers” vinden en in beweging krijgen om dat goud echt te delven.’

Zelfrijdende auto
Waar het precies om gaat? Jacco:‘Het gaat om mooie, leefbare steden. Dat kan door onze mobiliteit slimmer te organiseren en energie beter te ontsluiten. Nu staan auto’s 95% van de tijd stil. Bovendien leggen we steeds meer wegen aan voor een paar piekmomenten per dag. Met de zelfrijdende auto is dat volstrekt overbodig.’ Dat die zelfrijdende auto niet zo ver weg is, blijkt wel uit een bericht van Tesla half oktober 2015. Exemplaren van de elektrische model S worden uitgerust met software waarmee de auto’s grotendeels autonoom kunnen rijden op de snelweg.

Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid bracht rond diezelfde tijd een studie uit, waarin het de spectaculaire gevolgen beschrijft van de zelfrijdende auto. Jacco: ‘Wij noemen het de ontwikkeling van het fysieke internet. Verplaatsingen en transport zijn geen probleem meer. Auto’s worden voortdurend gebruikt, waardoor je er veel minder nodig hebt. Bovendien heb je geen OV-systeem meer nodig. En meer mensen kunnen gaan reizen, omdat je geen rijbewijs meer nodig hebt.’

Energie
Mark van Kerkhof ziet dezelfde mogelijkheden met energie. ‘Ook daar hebben we een netwerk dat niet efficiënt wordt benut. Energie en mobiliteit zijn bovendien veel dichter bij elkaar te brengen. Je ziet dat al met de Vehicle-to-Grid-concepten, waarmee elektrische auto’s zorg kunnen dragen voor de energievoorziening van woningen.’

Harm-Jan vult hem aan: ‘Centrale opwekking raakt uit. Opwekking en gebruik van energie gaan steeds dichter bij elkaar plaatsvinden. Dat zorgt voor minder verliezen en een hogere efficiency.’ Jacco: ‘Het opwekken en het transport van energie zijn nu niet efficiënt. Straks is energie geen probleem meer. Over pakweg 15 jaar zitten we in die nieuwe situatie met de zelfrijdende auto’s.’ Ook Mark ziet onbegrensde mogelijkheden voor de zelfrijdende auto. ‘Nu steken we bijvoorbeeld in Zeeland handenvol geld in acties om bepaalde doelgroepen buiten de spits van Illustratie LAVA/Fraunhofer IAO openbaar vervoer te voorzien. Dat hoeft allemaal niet meer als de zelfrijdende auto op elk gewenst moment kan komen voorrijden.’

Goederenvervoer
Niet alleen voor het vervoer van personen, ook voor het vervoer van goederen zijn de mogelijkheden gigantisch. Jacco: ‘We gaan dus van lage-snelheid-transport naar hoge-snelheid-transport. Er is al een buizensysteem bedacht waarmee goederen met enkele duizenden kilometers per uur kunnen worden getransporteerd. Een pakket is dan binnen enkele minuten in Rome afgeleverd. Transport per buis is 32x efficiënter. Technisch en fysiek zijn er geen beperkingen. Afstand is geen probleem meer, dit is echt een enorme revolutie.’

Nederland Veranderland
Mark: ‘Ik gun Nederland dat we dit gaan doen. Dat we ons wereldwijd als koploper profileren. Nederland Veranderland, de transportdelta! We weten dat het kan, het gaat nu om het doen. Dat vraagt om leiderschap. Dat zie ik momenteel meer bij het bedrijfsleven dan bij de politiek. Het huidige Deltaprogramma op watergebied is een succes onder andere omdat we een a-politieke deltacommissaris hebben. Laten we ook een krachtige energiedeltacommissaris benoemen.’

Jacco: ‘We moeten een strategische alliantie bouwen. Op zoek gaan naar de “first followers”, mensen die een netwerk hebben, invloed hebben en warm voor dit idee zijn te maken. En we moeten aan crowdfunding voor deze revolutie doen. Iedereen moet kunnen deelnemen. Ik zie het als mijn burgerplicht om hier iets mee te doen!’

Het EV beleid van gemeenten doet er toe

In 2014 voerden APPM en Decisio onderzoek uit naar de effectiviteit van EV-beleid van Nederlandse gemeenten i.o.v. de provincie Noord-Holland i.s.m. Coast-to-Coast EV. In het najaar van 2015 schreven we een paper voor het Nationaal Verkeerskundecongres. Dit paper werd publicatie van de maand op Nederland Elektrisch.

Download het hier het paper: Het beleid van gemeenten voor elektrisch vervoer doet er toe, NVC 2015.

Download hier het volledige rapport van het onderzoek uit 2014: De gemeente elektrisch, 2014.

Download hier het door EVS28 (Seoul, Zuid-Korea) gehonoreerde paper in 2015: The council going electric, EVS28.

Nederland Elektrisch schreef hierover als volgt:

‘Het beleid van gemeenten voor elektrisch vervoer doet er toe’ is de titel van het onderzoek naar de effectiviteit van beleidsmaatregelen op het domein van elektrisch vervoer door gemeenten. Sinds medio 2012 is het aantal elektrische auto’s gegroeid van 5.000 naar 60.000 medio 2015.

Beleidsmakers en autofabrikanten zien een point of no return; zij gaan voor elektrisch rijden. Ook gemeenten merken hiervan de effecten. Bewoners komen naar de gemeente voor een laadpaal in de openbare ruimte. Daarnaast zijn er gemeenten die omwille van klimaat-, lucht-, en geluidsdoelstellingen zelf EV stimuleren. Dit onderzoek van APPM, Decisio en de Vrije Universiteit geeft inzicht in de resultaten.

Amsterdam in 2012 heeft inzicht gegeven in de effectiviteit die beleidsmaatregelen van gemeenten hebben op het aantal elektrische auto’s. Dit onderzoek is herhaald en de volgende beleidsmaatregelen hebben een significant effect op het aantal elektrische auto’s: openbare Laadinfrastructuur en subsidies voor de aankoop van een elektrische auto. In vergelijking tot 2012 is het aandeel van de gemeente als launching customer afgenomen. Op het Nationaal Verkeerdecongres 2015 presenteerde APPM de onderzoeksresultaten.

 

EV beleid in California

Californie staat in de top tien van ’s werelds grootste economieën en heeft stevige duurzame ambities onder leiding van Governer Brown. In samenwerking met diverse partijen in Californie verzorgden we onderzoek naar het elektrisch vervoer beleid in regio’s en steden in Californie.

Elektrisch vervoer: nog even uw aandacht a.u.b.

Onderstaand artikel verscheen in de APPM nieuwsbrief nr. 22, Zomer 2015: Elektrisch vervoer, nog even uw aandacht aub, APPM nieuwsbrief – zomer 2015.


Nederland is wereldwijd koploper Elektrisch Vervoer (EV). Wat betreft aantallen voertuigen, interoperabel laden en marktontwikkeling. Dat hebben we in vijf jaar voor elkaar gekregen en daar mogen we trots op zijn! Maar… we kunnen niet op onze lauweren rusten. Willen we onze koppositie behouden, dan moeten we nog even bij de les blijven.

Meer EV betekent een schonere lucht en dus meer gezonde mensen en lagere gezondheidskosten. Bovendien brengt EV groene groei. En wat te denken van de betekenis voor de energietransitie? Als de groei zo doorgaat, leveren elektrische voertuigen in 2020 evenveel opgesteld vermogen als een kerncentrale! Daarmee is EV als onderdeel van een smart grid van groot belang voor het managen van de pieken en dalen in de energievoorziening.

Elan en durf
Voor het Nederlandse EV-succes zijn meerdere verklaringen aan te voeren. Wat opvalt is het elan en de durf. In de wereld van het EV geldt wat in de hele duurzaamheidssector van toepassing is: wacht niet de laatste technologische ontwikkelingen af, want de technologie blijft zich ontwikkelen. Ga vooral aan de slag en zie waar je uitkomt. Denk aan Amsterdam dat voor de muziek uit investeerde in laadpalen en daardoor op het netvlies van de internationale EV-wereld kwam. APPM organiseerde destijds voor de hoofdstad deze grootschalige aanbesteding van oplaadinfrastructuur.

Wenkbrauwen
Het overheidsbeleid heeft succes gehad. EV is niet heilig, maar wordt toegepast binnen die sectoren waar het werkt. Bijvoorbeeld groen gas voor vrachtvoertuigen en elektrische energie voor personenvoertuigen. Het einddoel – in 2050 elk voertuig zero emissie – wordt daarbij niet uit het oog verloren. Bij de stimulerende maatregelen werden wel eens de wenkbrauwen opgetrokken. Er is echter een markt met voldoende volume ontstaan om het nationale en internationale bedrijfsleven te verlokken tot investeringen en innovaties.

Triple helix
En dan: we zijn in Nederland ijzersterk in polderen en samenwerken. Dat is noodzakelijk als je een nieuwe markt als deze wilt ontwikkelen. Exemplarisch is de uitstekende samenwerking tussen kennisinstellingen, bedrijfsleven en overheid, de triple helix. Het buitenland kijkt groen van jaloezie naar dit Nederlandse model.

Valley of Death
In het EV hebben we de innovatieperiode nu bijna achter de rug. Een opwindende tijd, waarin start ups op de markt verschijnen en de politiek een fris gezicht kan laten zien door zich te verbinden aan duurzame
vernieuwingen. Nu breekt een cruciale fase aan: continueren we de inzet en houden we de voorsprong vast? Of verslapt de aandacht en inzet en komt EV in de gevreesde Valley of Death?

Als de groei zo doorgaat, leveren elektrische voertuigen in 2020 evenveel opgesteld vermogen als een kerncentrale

Elektrische rondvaart
Door relatief kleine zetjes kunnen we die fase vermijden. Denk aan slim gemeentelijk beleid: kost weinig en levert veel op. Bijvoorbeeld: laat in de binnensteden alleen schoon bevoorradingsverkeer toe.
Of geef elektrische bevoorrading permissie ook buiten venstertijden te rijden. In Amsterdam moet de rondvaart in 2025 geheel elektrisch zijn, een ambitie die de rederijen duurzaam doet innoveren.

Slim aanbesteden
Slim aanbesteden: ook al iets wat weinig kost en veel oplevert. APPM heeft Schiphol ondersteund bij haar aanbesteding van het taxivervoer, een succesvolle tender die in één klap leidde tot het meer dan verdubbelen van het aantal elektrische taxi’s in Nederland!

EV verbindt Hight Tech met energietransitie, transport en ICT

Topsectorenbeleid
Wat kunnen we nog meer doen? EV een vaste plaats in het Topsectorenbeleid geven bijvoorbeeld. Het Topsectorenbeleid gaat over het verbinden van thema’s. Dat is precies wat EV doet: het verbindt High Tech met energietransitie, transport en ICT. Financier pilots vanuit een nieuwe Topsector EV, bijvoorbeeld op het gebied van inductieladen (rijdende laden). En laten we het flexibele beleid continueren. Wel is een balans tussen flexibiliteit en continuïteit nodig. Continuïteit is immers voor ondernemers een basisvoorwaarde voor het doen van investeringen. Met relatief weinig inspanningen kunnen we de groei naar market readiness voltooien. Nog tien jaar, en dat is weinig voor een geheel nieuwe markt, dan is de technologie zo ver doorontwikkeld en zo goedkoop geworden, dat EV volledig op eigen benen staan.

Noors succes met e-auto frustreert de bus (interview in Trouw)

Voor een uitgebreid artikel over elektrisch vervoer in Noorwegen werd ik geïnterviewd door Trouw vanuit mijn rol als bestuurslid bij Vereniging DOET. Het volledig artikel is eveneens beschikbaar via de website van Trouw.

Noors succes met e-auto frustreert de bus

Loeka Oostra − 19/05/15
© Eric Fokke. De luxe en de fiscale voordelen van de geheel elektrische Tesla trekken in Noorwegen veel kijkers en kopers.

Noorwegen legt de elektrische automobilist in de watten. Hij geniet van fiscale voordelen, gratis parkeren én toegang tot de vrije busbaan. Maar het zijn er inmiddels zoveel dat daar file dreigt.

85 procent van het verkeer op de busbaan tijdens spitsuur in Oslo bestaat uit elektrische auto’s

Iedere dag rijdt de 59-jarige Odd Goderstad naar zijn werk in Oslo, maar zelden staat hij in de file. Met zijn Tesla Model S85 zoeft hij samen met andere bestuurders van elektrische auto’s tussen de bussen op de busbaan. Daarop mogen in Noorwegen ook elektrische auto’s rijden. “Het kost me zo een half uur minder om op m’n werk te komen.”

Het is slechts een van de vele voordelen die Goderstad en de andere 51.742 Noorse bezitters van een elektrische auto in hun land genieten. Om milieudoelstellingen te halen stelde Noorwegen begin jaren negentig fiscale voordelen in. Zo rijden elektrische auto’s gratis over tolwegen, hoeven ze ook niet te betalen voor een parkeerplaats of het gebruik van een van de 6000 oplaadpalen én mogen ze gratis mee op de veerpont.

Toch is het allergrootste voordeel de vrijstelling van de torenhoge belastingen bij de aanschaf van een auto. In het Scandinavische land is dat zo’n 25 procent. Zo kan het gebeuren dat een elektrische Nissan Leaf in Noorwegen 31.650 euro kost, ongeveer hetzelfde als een Volkswagen Golf. Niet gek dus dat het land met 5,1 miljoen inwoners inmiddels de meeste elektrische auto’s per hoofd van de bevolking telt en Oslo zich hoofdstad van elektrisch rijden mag noemen.

Nederlandse export
Al die voordelen zijn niet alleen voor de Noren gunstig; ook de Nederlandse export pikt een graantje mee. Ondanks het grootgebruik produceert Noorwegen zelf nauwelijks auto’s: slechts 4 procent van het elektrische wagenpark komt uit het land zelf, de rest wordt geïmporteerd. Het Europese assemblage- en distributiecentrum van de Amerikaanse producent Tesla, met een aandeel van 17 procent van de Noorse elektrische markt, staat in Tilburg.

Uit cijfers van Tesla blijkt dat ongeveer 5 procent van de totale productie naar Noorwegen gaat. De zaken lijken zo goed te gaan dat het bedrijf binnenkort de deuren van een tweede assemblagefabriek in Tilburg opent, naast de eerste van bijna 19.000 vierkante meter. Maar terwijl de handel floreert, is er een grote kans dat de Noorse politiek de invoer van elektrische auto’s weldra zal afremmen.

Tegelijk met het stijgende succes rijst namelijk de vraag hoe lang dit nog door kan gaan. Buschauffeurs in Oslo klagen over de hoeveelheid verkeer op de busbaan tijdens spitsuur. “Het is een enorm probleem,” zegt Erik Haugstad, een buschauffeur uit de Noorse hoofdstad tegen de Amerikaanse nieuwssite Business Insider. “Ik wil mijn passagiers snel vervoeren, maar dat gaat niet met al die elektrische auto’s op de busbaan.” Haugstad lijkt niet te overdrijven. In augustus 2014 voerde de Noorse Rijkswaterstaat een proef uit: 85 procent van het verkeer op de busbaan tijdens spitsuur in Oslo bestaat uit elektrische auto’s.

© Eric Fokke.

Als het aantal elektrische auto’s afneemt, wordt het halen van de milieudoelstelling knap lastig

Keuze

Het is niet het enige probleem. Volgens een schatting van de minister van financiën Siv Jensen slaan de ontheffingen een gat van 4 miljard Noorse kronen, zo’n 500 miljoen euro, in de staatskas. In 2012 werd een deadline gesteld: begin 2018 zouden de fiscale voordelen vervallen. De enige manier waarop de geldkraan eerder dichtgedraaid zou worden was de verkoop van de 50.000ste elektrische auto. Die vond op 20 april van dit jaar plaats, toen een zwarte Tesla model S bijna drie jaar voor het ultimatum verkocht werd in het havenplaatsje Drammen Havn.De liberale Jensen staat nu voor een keuze. Aan de ene kant het enorme bedrag aan belasting dat Noorwegen misloopt, aan de andere kant de milieudoelstellingen. Alle voordelen werden ingesteld om het broeikaseffect af te remmen: in 2030 wil Noorwegen naar een vermindering van 40 procent ten opzichte van 1990. Omdat bijna honderd procent van de stroom voor de auto’s groen is, zijn de elektrische auto’s een belangrijke factor bij dit doel.Ook de CO2-uitstoot van de gemiddelde auto moet omlaag. In 2020 moet die 85 gram bedragen, zo’n 10 gram onder het Europese gemiddelde. “De volledig elektrische auto’s stoten helemaal geen CO2 uit”, vertelt Harm-Jan Idema van DOET, de Nederlandse branchevereniging voor elektrisch rijden. Als het aantal elektrische auto’s afneemt, wordt het halen van de milieudoelstelling knap lastig. “De voordelen van elektrisch rijden zijn de sleutel tot succes.”

Walhalla
Vorig jaar bezocht Idema Noorwegen om te kijken naar het ‘walhalla’ van zijn sector. “In een presentatie werd mij toen verteld dat de maatregelen inderdaad langzaam afgebouwd zullen worden. Als eerste verdwijnt de toegang tot de busbaan, als laatst de vrijstelling van btw. Maar uiteindelijk zal het allemaal verdwijnen, al weet niemand op welke termijn.” Het sluit aan bij de woorden die premier Erna Solberg door de Noorse krant VG liet optekenen: “Ik verzeker de Noorse bevolking dat bepaalde fiscale voordelen voorlopig blijven bestaan voor elektrische rijders.”

Het is een belangrijke belofte voor de Noorse bestuurders, die in een onderzoek van branchevereniging Norsk Elbilforening aangaven dat 48 procent van de elektronische weggebruikers de auto heeft aangeschaft vanwege de financiële voordelen. Slechts 27 procent deed dit om duurzame redenen. Goderstad erkent bij de eerste groep te horen. “Toen ik in een Alfa Romeo reed was ik maandelijks zo’n 415 euro kwijt aan benzine. Nu is dat iets meer dan 100 euro aan elektriciteit.” Hij ziet het somber in. “Als deze maatregelen verdwijnen, zal de markt gegarandeerd in elkaar klappen.”

De hogere verkoopcijfers waren volgens critici voor een deel te danken aan Noren die nog fiscaal willen profiteren

Met zo’n vaart ziet Idema het niet gaan, maar ook hij waarschuwt voor de gevolgen. “De verkoop zal achteruit gaan en Tesla zal een van haar grootste markten voor een deel kwijtraken.” Ook een van de maatregelen waarvan Tesla optimaal profiteert staat op de tocht. Noorwegen berekent de importbelasting op basis van de CO2-uitstoot en milieubelasting van een auto. Elektrische auto’s worden hierbij dus minimaal belast. “Dat zou betekenen dat de markt van een walhalla in een ‘gewone’ elektrische markt verandert,” aldus Idema.

Frankrijk volgt
De voorspelling van Idema wordt ondersteund door de kwartaalcijfers die Tesla begin april bekend maakte. Het bedrijf verraste weliswaar met 10.030 verkochte auto’s in plaats van de beoogde 9500, maar boekte een magere winst van minder dan twee procent. De hogere verkoopcijfers waren volgens critici voor een deel te danken aan Noren die nog fiscaal willen profiteren.

Toch zal de klap voor Tesla vooral op de korte termijn komen volgens Idema. “Terwijl ze Noorwegen verliezen, komen er in andere Europese landen juist voordelen op. In Frankrijk worden vanaf dit jaar subsidies verstrekt. Het zal voorlopig nog geen storm lopen zoals in Noorwegen, maar het is een begin.” Hij hoopt dat de plannen van Tesla om de elektrische auto’s goedkoper te produceren snel werkelijkheid worden. “Met een lichtere accu is dat hopelijk mogelijk. Daar winnen alle partijen mee – Nederland niet in de laatste plaats.”

Fiscale voordelen in Nederland

In 2020 wil de Nederlandse overheid 200.000 stekkerauto’s in het land hebben. Aangezien de auto’s in vergelijking met voertuigen op fossiele brandstof nog steeds erg duur zijn, kent ook Nederland fiscale voordelen om de verkoop te stimuleren. De particuliere bestuurder betaalt in ieder geval tot 2018 geen BPM en is vrijgesteld van wegenbelasting. Daarnaast is hij met de kosten van brandstof zo’n 40 procent goedkoper uit dan een auto die op fossiele brandstof rijdt.

De zakelijke rijder wordt nog meer gespaard. De aanschaf van een elektrische auto kan als milieuvriendelijke investering aangemerkt worden, waardoor hij voor 36 procent aftrekbaar is van de winst. Tot begin dit jaar kreeg een ondernemer soms meer dan de helft korting op zijn auto.

Sinds januari zijn verschillende vrijstellingen komen te vervallen, onder andere die van fiscale bijtelling op het elektrische voertuig. Die is nu voor elektrisch rijden opgehoogd tot 4 procent. Een bestuurder van een hybride betaalt 7 procent: allebei een stuk lager dan conventionele auto’s, waar je 14 tot 25 procent van de catalogusprijs betaalt.

Sommige gemeentes kennen bovenop de landelijke voordelen nog hun eigen fiscale meevallers. Zo steunt de gemeente Amsterdam iedere aankoop van een elektrische auto met 5000 euro. In de gemeente Rotterdam is dat 4000 euro, en wie zijn oude auto op fossiele brandstof inlevert, krijgt daar een slooppremie van 2500 euro voor.

De passie van Harm-Jan

Onderstaand artikel / interview over ‘mijn’ passie verscheen in de APPM nieuwsbrief nr. 20, zomer 2014. Download ook het oorspronkelijke artikel: De passie van Harm-Jan, APPM nieuwsbrief 20 – zomer 2014.


Je zou Harm-Jan Idema (27) het prototype van de ondernemende APPM’er kunnen noemen. Rode draad in zijn leven is zijn behoefte aan voortuitgang, zijn wil om beweging te creëren en iets concreets neer te zetten. ‘Als je afwacht, gebeurt er niets. Ik ga liever onderuit als ik iets probeer dan dat ik niets doe en in mijn comfortzone blijf.’ Entrepreneurschap zit Harm-Jan letterlijk en figuurlijk in het bloed. Opa had een eigen winkel, Idema’s Warenhuis in Nieuw-Weerdinge; pa is mede-eigenaar van een architectenbureau. Misschien dat er daarom voor hem meer dan 24 uur in een etmaal zit. Hij is verzot op schaatsen en actief wielrenner en golfer. Namens APPM zit hij in het bestuur van DOET, de branchevereniging voor elektrisch vervoer. Ook is hij actief voor Young The Hague, een club professionals die in Den Haag wonen of werken. En daarnaast is hij ook nog eens voorzitter van de Vereniging voor Professioneel Schaatsen. Wordt hij daar nou niet moe van? ‘Nee hoor, ik heb een hoog energieniveau.’

Als je afwacht gebeurt er niets
Ik ga liever onderuit als ik iets probeer dan dat ik niets doe en in m’n comfortzone blijf

Vrijheid
Na zijn studie aan de Universiteit Twente, waar hij civiele techniek studeerde, is APPM zijn eerste werkgever. Dat was vier jaar geleden. ‘Wat me aantrok was de vrijheid, dat viel me meteen op. Zelf creëren, de bal ligt bij jou. De verantwoordelijkheden die daarbij horen. En vooral de mogelijkheid om jezelf te ontwikkelen en richting aan je carrière te geven.’

Pionieren
Zijn eerste opdrachten waren een project over spoorse doorsnijdingen in Gouda, de verbreding van de A12 en spitsmijden in Noord-Brabant. Sinds twee jaar legt hij zich toe op elektrisch vervoer. ‘Een boeiende wereld. Een nieuwe wereld, niet gesetteld. Er wordt veel gepionierd, met onze expertise op dit gebied kunnen we veel toevoegde waarde bieden. Bovendien lag er op dit nieuwe werkveld ruimte, waardoor
ik de kans kreeg om snel te groeien. Ik ben niet zozeer idealist, al ben ik er wel van overtuigd dat een nieuwe ontwikkeling zoals elektrisch vervoer bijdraagt aan de kwaliteit van Nederland. En ik geloof ook dat het bijdraagt aan een prettige leefomgeving, innovatie en groei.’

Mont Ventoux, 2013

 

Nieuwe uitdagingen
Rode draad in zijn leven is zijn behoefte aan voortuitgang, zijn wil om beweging te creëren en iets concreets neer te zetten. ‘Ik vind het prachtig als je aan het begin van een project wel je doel kent maar nog niet de weg erheen. Het is als het beklimmen van de Mont Ventoux met de fiets, wat ik vorig jaar voor het eerst heb gedaan. Je weet dat je naar de top wilt, maar hoe je daar komt, weet je bij de start nog niet. Achter elke bocht wacht een nieuwe uitdaging.’ Eigen verantwoordelijkheid Je zou Harm-Jan een pragmatisch idealist kunnen noemen. Als hij naar zijn toekomst kijkt, ziet hij twee mogelijke richtingen. ‘Ik wil toegevoegde waarde leveren. Of door te ondernemen en te creëren, of in een politiek-bestuurlijke functie. Je kunt wel langs de kant staan en van alles roepen, maar als je het ergens niet mee eens bent, moet je ook je schouders eronder durven zetten. Ik ben er voorstander van dat je als individu zelf verantwoordelijkheid neemt voor wat je doet en leuk vindt. Als je afwacht, gebeurt er niets. Ik ga liever onderuit als ik iets probeer dan dat ik niets doe en in mijn comfortzone blijf. Als je erop uit trekt, doe je nieuwe ervaringen op en leer je nieuwe mensen kennen. Dat geeft veel energie en vergroot je wereld. Dan zit je zelf in de driver seat.’